احسان یارشاطر
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| احسانالله یارشاطر[۱] | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۱۲ فروردین ۱۲۹۹ ۳ آوریل ۱۹۲۰ همدان، ایران |
| درگذشت | ۱۰ شهریور ۱۳۹۷۲ سپتامبر ۲۰۱۸ (۹۸ سال) فرزنو، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا[۲] |
| ملیت | ایرانی |
| تحصیلات | دکترا زبان و ادبیات فارسی دکترا زبانشناسی ایرانی |
| محل تحصیل | دانشگاه تهران دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن |
| استاد | والتر هنینگ، مری بویس |
| پیشه | استاد دانشگاه، پژوهشگر بنیانگذار دانشنامه ایران و اسلام بنیانگذار دانشنامه ایرانیکا بنیانگذار بنگاه ترجمه و نشر کتاب |
| سازمان | دانشنامه ایرانیکا |
| شناختهشده برای | سرویراستار دانشنامه ایرانیکا، استاد ایرانشناسیِ دانشگاه کلمبیا، نیویورک |
| کارهای برجسته | بنیانگذار و سرویراستار دانشنامه ایرانیکا و بنیانگذار بنگاه ترجمه و نشر کتاب |
| همسر(ها) | لطیفه الویه (یارشاطر) (۱۳۴۱ تا ۱۳۷۸) (درگذشته) |
| وبگاه | |
احسان یارشاطر (زاده ۱۲ فروردین ۱۲۹۹ – درگذشته ۱۰ شهریور ۱۳۹۷) بنیانگذار و سرویراستار دانشنامهٔ ایرانیکا، بنیانگذار مرکز مطالعات ایرانشناسی، و استاد بازنشستهٔ مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیا نیویورک بود.
او نخستین ایرانی است که پس از جنگ جهانی دوم در ایالات متحده آمریکا به مرتبهٔ استادی رسید.[۳] از آغاز دهه ۱۹۷۰ (میلادی) نزدیک به ۴۰ ویراستار و ۳۰۰ نویسنده از سراسر آمریکا، اروپا و آسیا با یارشاطر همکاری داشتهاند. یارشاطر ویراستاریِ سه مجلد از تاریخ ایران کمبریج را هم بر عهده داشته و نویسندهٔ شانزده جلد کتاب تاریخ ادبیات ایران است.[۴]
احسان یارشاطر دانشآموختهٔ دورهٔ دکترا رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران و نیز دانشآموختهٔ دورهٔ دکترا زبانشناسی ایرانی در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن بود. او از شاگردان ایرانیِ والتر هنینگ و مری بویس بهشمار میآید. یارشاطر در سال ۲۰۱۵ جایزه بیتا را دریافت کرد.
محتویات
سرگذشت[ویرایش]
کودکی[ویرایش]
احسان یارشاطر در ۱۲ فروردین ۱۲۹۹ برابر با ۱ آوریل ۱۹۲۰ میلادی[۵] در یک خانوادهٔ بهایی اهل کاشان در همدان زاده شد.[۶][۷] پدرش «هاشم»، بازرگانی بود که به امور دنیوی توجه نداشت و حواسش مشغول مذهب بود.[۷] مادرش «روحانیه میثاقیه» در زمان خود زنی مترقی بود. زبان انگلیسی میآموخت و با صدایی گیرا مناجات میخواند. بههمین دلیل به گردهماییهای بهاییان دعوت میشد. در همدان او ابتدا به مدرسه آلیانس یهودیان فرانسوی و سپس به مدرسه تأیید بهائیان رفت و تا کلاس دوم تحصیل کرد. در سال ۱۳۰۵ یا ۱۳۰۶ به دلیل شغل پدرش به کرمانشاه رفتند. پس از دو سال و نیم از آنجا به تهران رفتند.[۷] وضع مالی پدر او خوب نبود و اجارهنشین بودند. پدر او که از طرفداران زبان اسپرانتو بود کمی اسپرانتو به احسان آموخت. چنانکه وقتی مادرش برای زیارت به حیفا سفر کردهبود به فارسی و اسپرانتو برایش نامه نوشت. در کلاس هفتم بود که مادرش به دلیل مرض کلیه و یک سال بعد پدرش به دلیل سینهپهلو درگذشتند.[۸][۹] یارشاطر خود در بزرگسالی هیچ پیوندی با آیین بهایی نداشت.[۱۰]
احسان یک خواهر (نورانیه) و دو برادر (اسماعیل و رضوان الله) داشت[۱۱] که پس از مرگ پدر و مادر، هرکدام از آنها به یکی از خویشان سپرده شدند.[۷] احسان دو سال نزد دایی خود(عبدالمیثاق میثاقیه[۱۲]) زندگی کرد. در همین زمان، بهگفتهٔ خودش دو بار سعی کرد با خوردن تریاک خودکشی کند. اما دیگران به موضوع پی برده و مانع این کار شدند.[۱۲] همبازیهای او در این دوره پسرداییهایش به نامهای مهدی و هدایت بودند.[۱۲]
خواهر او نورانیه در سال ۱۳۶۰ در تهران کشته شد.[۵]
یارشاطر در کودکی
InstuteAshtim/University